Zwaar onweer na extreme hitte

InleidingOnweer1

We zitten midden in een hittegolf; vandaag (donderdag 2 juli) is de heetste dag in 12 jaar tijd met een maximum van maar liefst 38,2 graden in Limburg! Slechts 0,4 graden van het all-time hitterecord voor Nederland vandaan uit augustus 1944. Ondanks de hitte en sterke inversie (cap) die ermee gepaard gaat, wordt er vanavond een thermische vore verwacht die wel eens voor vuurwerk kan gaan zorgen. De verwachtingen lopen echter sterk uiteen en het is eigenlijk heel onzeker óf de cap wel doorbroken zal worden. Zo ja, dan gaat het wellicht ook flink los! Estofex komt voorafgaand aan de situatie in elk geval met een dikke level 2 voor vrijwel de hele Benelux voor veel bliksem, grote hagel en windstoten, vooral voor donderdagavond. CAPE-waarden liggen vandaag rond de 3000 J/kg en de schering is vrij stevig met ca 35-40 kts. Het zou de eerste goede onweerssituatie kunnen worden sinds enkele weken.

Chaserouteshowforecast2715

Malden – Arnhem – Apeldoorn – Harderwijk –
Dronten – Malden
Afstand totaal
290 kilometer
Periode chase
Vertrek: donderdag 2 juli 19.00 uur
Thuiskomst: vrijdag 3 juli 01.00 uur
Chasers
Wouter v Bernebeek
Tom (ewnl)

De chase

Lange tijd gebeurt er in het hele aandachtsgebied heel weinig: af en toe schieten er wel kortstondig een cumuli de lucht in, maar die botsen al snel het “hoofd” tegen de inversie om vervolgens weer te verdwijnen. Dit gaat enkele uren zo door, ondertussen komt er vanuit het zuiden wel steeds meer bewolking opzetten. Het is knetterheet buiten met om 18 uur nog altijd ruim 36 graden onder het wolkendek, ook neemt de vochtigheid gestaag wat toe. Even later is er uit het niets gerommel hoorbaar vlakbij. We twijfelen eerst even of het wel echt onweer is, maar binnen 5 minuten is de donder vrijwel non-stop hoorbaar. Ondertussen staat er nog niets op de radar- of detectiebeelden, de eerste buien ontwikkelen zich razendsnel in de regio van Nijmegen! In minder dan een kwartier tijd zit er een lijn van 3 grote multicellen met veel bliksem, vooral de 3e (meest zuidelijke) op de lijn is een actief exemplaar met veel nabije CG’s. Deze passeert ons rakelings langs Malden en we besluiten om de cell te gaan volgen richting het noorden. De treksnelheid van de buien is slechts ca 50 km/uur, dus ze zijn prima bij te houden cq te achterhalen.
Een eerste CG op de foto, rond 18.30 uur bij de Malden bij de eerste losse onweersbuien.
Een eerste CG op de foto, rond 18.30 uur bij de Malden bij de eerste losse onweersbuien.
Op de snelweg richting Arnhem/Apeldoorn houden we de onweersbui langs tijd net oost van ons, totdat we de kern op het zuiden tot zo’n 4 kilometer genaderd zijn.  Er is een zeer scherp afgetekend neerslagscherm zichtbaar vanuit de auto, aan de flanken met duidelijk witte strepen. Dit duidt waarschijnlijk op hagel maar hoe groot die hagel is, valt niet te zeggen. Vanuit de social media zijn er op dat moment ook nog nauwelijks meldingen van serieus grote hagel, dus we besluiten nog een eindje door te rijden richting de kern van de bui. Het uitzicht is niet optimaal midden op de Veluwe, daardoor raken we sneller in de zware neerslag dan verwacht. Het begint met matige regen, totdat we na een paar honderd meter ineens witte bollen over het wegdek voor ons zien rollen. Hagel… en niet te zuinig! Er volgen snel rake klappen op het dak en de voorruit van de auto, hierbij gaat het direct om stenen van minimaal 3 cm doorsnede en sommigen nog een stukje groter. Mensen op de weg zijn meteen in paniek en parkeren de auto op de vluchtstrook of zelfs op de rechterrijstrook; wij zien in de verte een viaduct naderen en rijden door tot we veilig eronder staan. De auto heeft geen schade, maar dat zal bar weinig gescheeld hebben. Later komen via Twitter meldingen en foto’s binnen van uitgebreide hagelschade aan auto’s uit Apeldoorn, amper een kilometer verderop. We hebben geweldig veel geluk gehad anders was de chase waarschijnlijk hier geëindigd. Na het passeren van de hagelkern zijn we bij een tankstation gestopt om stenen te rapen in het gras; de grootste exemplaren waren ruim 4 cm in doorsnede en bovendien zaten er fraaie uitsteeksels aan een aantal stenen. Met recht zware zomerhagel!
Zware hagel van wel 3-4 cm doorsnede, 'geraapt' bij een pompstation vlakbij Apeldoorn, omstreeks 20.00 uur
Zware hagel van wel 3-4 cm doorsnede, ‘geraapt’ bij een pompstation vlakbij Apeldoorn, omstreeks 20.00 uur
Zware hagel van wel 3-4 cm doorsnede, 'geraapt' bij een pompstation vlakbij Apeldoorn, omstreeks 20.00 uur
Zware hagel van wel 3-4 cm doorsnede, ‘geraapt’ bij een pompstation vlakbij Apeldoorn, omstreeks 20.00 uur

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Radar2Na het bekijken van de hagel en meldingen indienen bij Skywarn Nederland, zagen we nieuwe buienontwikkeling in Brabant in het nog zeer warme gebied. Deze cellen ontwikkelde zich in hoog tempo tot een aaneengesloten lijn met zeer veel bliksem, de detectie pikte lokaal wel een frequentie van 80-90 ontladingen/min op. Ook hierbij bleek het om veel CG-onweer te gaan. Flevoland lag mooi op ramkoers met de squall-line, dus zijn we via Harderwijk daar naartoe gereden. Eenmaal op locatie tussen Zeewolde en Dronten verwachtten we een mooie shelfcloud op de lijn, die bleef echter uit. Er was alleen sprake van een losstaande rolwolk. Wel waren er al vanaf 45 min vóór passage van de buien felle blikseminslagen in de verte zichtbaar, meestal in de neerslag zelf maar van tijd tot tijd ook eentje (ruim) voor de neerslag uit. Dit levert natuurlijk best gevaarlijke omstandigheden op, want er kan zo ineens een CG voor je neus in het veld slaan. Op een bepaald moment vertoonde de uiterst oostelijke cell op de lijn vreemde trekjes, het leek wat weg te hebben van een supercell. Hierop ontwikkelde zich een fraaie rondvormige wolk (meso erboven?) met aan de onderzijde nog een losstaande structuur met korte tijd een inflowtail. Hier joeg de bliksem ook enkele keren dwars doorheen, indrukwekkend om te zien. Vlak voor passage van de voorzijde sloegen de CG’s overal om ons heen in en werd het al snel te gevaarlijk om nog buiten de auto te vertoeven. Ik had echter al een scala aan bliksemfoto’s geschoten en ook veel ontladingen op minder dan 2 km afstand. Het was prijsschieten; op sommige platen konden wel 4-5 CG’s genomen worden over een periode van maximaal 8 seconden. In geen jaren heb ik persoonlijk zulk agressief nachtelijk onweer meegemaakt in eigen land. De laatste foto voordat we de auto in vluchtten was de meest nabije inslag van allemaal: een “drietak” op zo’n 400 meter afstand, met een daverende knal erna.

We hebben de buienlijn daarna vanaf locatie over ons heen laten komen en dat ging niet zonder slag of stoot, de CG’s vlogen ons om de oren (ook nog enkele fraaie foto’s vanuit de auto gemaakt), buiten was het echt levensgevaarlijk op dat moment. Er hoeft tenslotte maar één ontlading verkeerd te vallen en we besefte ons dat goed. Natuurlijk is het ook genieten, want zulk zwaar onweer maak je niet vaak mee. Omdat de buien aan de achterzijde telkens aangroeiden, konden we ruim 1,5 uur (!) op dezelfde plek blijven staan en genieten van een geweldige bliksemshow. Toen de achterkant van de neerslag naderde zijn we een eindje gaan rijden en hebben we circa 5 km verderop nog wat foto’s geschoten, op dat moment waren de CG’s er wel grotendeels uit en betroffen de ontladingen vooral crawlers, ook erg fraai trouwens. Daarna rustig teruggereden met meer dan 100 geslaagde bliksemfoto’s! Rond 1.00 uur waren we weer thuis van een meer dan geslaagde chase. Hieronder een selectie van de beste bliksemfoto’s:

Onweer4(2) Onweer5 Onweer2 Onweer3 Onweer7 Onweer8 Onweer6 Onweer1
Tot slot heb ik nog een filmpje gemaakt van deze chase met de zware hagel en het grote aantal blikseminslagen:
https://www.youtube.com/watch?v=C5Nv4xzeTFY

Wouter van Bernebeek, 15 juli 2015

Deel dit op
Facebooktwitter